على اكبر نفيسى ( ناظم الأطبا )
629
فرهنگ نفيسى ( فارسى )
و ص . بسيار شرابخوار . بكره ( bokre ) ا . پ . ميكده و مىخانه . بكره ( bokre ) ا . پ . - مأخوذ از تازى - چرخ چاه . بكرى ( bakriy ) ص . ع . منسوب به ابو بكر و به بنى بكر بن عبد مناف و به بكر بن وائل . بكرى ( bekriy ) ص . ع . منسوب به بكر ( bekr ) . بكس ( baks ) م . ع . بكس الخصم بكسا ( از باب نصر ) . غلبه كرد دشمن را . بكسة ( boksat ) ا . ع . گوئى كه كودكان از پارچه درست مىكنند و بدان بازى مىنمايند و آن را كجة نيز گويند . و پارهاى از سفال . بكسر ( bakser ) ا خ . پ . شهر بوكسار كه در بهار هندوستان است . بكسستن ( boksestan ) ف ل . پ . شكستن و كسستن . و شكسته شدن . بكسمات ( baksam t ) ا . پ . يك نوع نان روغنى كه خمير آن را چهار گوش بريده بپزند و جهت توشهء راه مسافران با خود بردارند . بكسه ( bokse ) ا . پ . قطعهاى از گوشت . بكش ( bakc ) م . ع . بكش عقال بعيره بكشا ( از باب نصر ) : بگشود زانوبند شتر خود را . بكشه ( bakce ) ا . پ . ريشى كه بر شكم و گردن مردم برآيد . بكع ( bak ' ) م . ع . بكعه بكعا ( از باب فتح ) : پيش آمد او را بمكروه . و بريد آن را . و غلبه كرد او را بحجت . و پياپى سخت زد او را بر هر جاى از اندام . و ما ادرى اين بكع : نمىدانم كجا رفت . و بكع الشيئ : بخشيد تمام آن چيز را . به كف ( be - kaf ) م ف . پ . در كف و در دست . و به كف آوردن ف م . : بدست آوردن . و تصرف نمودن . و ظاهر كردن . و به كف داشتن : در دست داشتن . و در تصرف خويش داشتن . بكك ( bokok ) ج ا . ع . نوجوانان سخت بدن . و خران بانشاط . بكل ( bakl ) ا . ع . غنيمت . بكل ( bakl ) م . ع . بكل السويق بالدقيق بكلا ( از باب نصر ) : آميخت پست را با آرد . و بكل البكيلة : گرفت بكيلة را . و بكل فلان علينا حديثه : آميخت فلان سخن خود را . بكلة ( beklat ) ا . ع . سرشت و طبيعت و خلقت . و هيئت و صورت . و حال . بكم ( bokm ) ع . ج ابكم ( abkam ) . بكم ( bakam ) م . ع . بكم بكما و بكامة مر . بكامة . بكم ( bakam ) ا . ع . گنگى . و بلاهت . و عجز از بيان . و گنگى و كرى و كورى مادرزاد . بكم ( bakam ) ا . پ . بقم و چوبى سرخ كه در رنگرزى به كار برند . بكماء ( bakm ' ) ص . ع . مؤنث ابكم يعنى زن گنگ و كر و كور مادرزاد . ج : بكم ( bokm ) و بكمان ( bokm n ) . بكمار ( bokm r ) ا . پ . فاتح . و رئيس و بزرگ . بكمان ( bokm n ) ع . ج بكيم ( bakim ) . و ابكم ( abkam ) و بكماء ( bakm ) . بكن ! ( bekan ) پ . كلمهء امراز كندن . بكن ( bekon ) و ( bokon ) پ . كلمهء امر از كردن . بكن كردن ( bakan - kardan ) ف م . پ . بريان كردن آرد نخود . و نهادن گرد خشك در دهان . بكنگ ( bekang ) و ( bakang ) ا . پ . حيوان دم بريده . بكوء ( boku ' ) م . ع . بكأبكء ( bak'on ) و بكء ( bok'on ) و بكوء . مر . بكء ( bak ' ) و بكء ( bok ' ) . بكور ( bakur ) ا . ع . باران اول . و خرمابن زودرس . ج : بكر ( bokor ) . بكور ( bokur ) م . ع . پگاه برخاستن . و بامداد كردن و بامداد رفتن ( و الفعل من نصر ) . يق بكر عليه و اليه و فيه يعنى آمد او را بامداد . و بكرت على الحاجة : بامداد رفتم براى حاجت . بكورية ( bokuriyat ) ا . پ . - مأخوذ از تازى - اكبريت اولاد . بكوك ( bakuk ) ا . پ . هدف نشانهء تير . بكوك ( bakuk ) و بكول ( bakul ) ا . پ . جام شرابخورى كه به صورت حيوانى ساخته باشند . بكولك ( boko - lok ) ا . پ . ناهموار و درشت . و بىعقلى . و بىهنرى - و لك در اينجا از اتباع است مانند خان و مان و تار و مار . بكونك ( bakunak ) و بكونه ( bakune ) ا . پ . شمشير چوبين . بكهان ( bakh n ) و بكهاين ( bakh yn ) ا . پ . يك نوع غلهاى كه سنگ اشكن و سنگ اشكنك نيز گويند . بكهوجتان ( bakhujt n ) ا . پ . هر چيز درازى كه ميانش برآمده و بلند و دو طرفش ماليده و پست بود و خرپشته نيز گويند . و بالش كوچكى كه در زير بار قرار مىدهند . بكهور ( bakahavr ) ا خ . ع . نام پادشاهى . بكى ( bak ) ا . ع . يك قسم گياهى كه بكاء نيز گويند . بكى ( bok ) م . ع . بكى بكاء و بكى مر . بكاء . بكى ( bakiy ) ص . ع . بسيار گريهكننده . بكى ( bokiy ) ع . ج باك ( baken ) و باكى . بكى ( bakkiy ) ص . ع . منسوب به بعلبك چه منسوب به اين شهر را بعلى و بكى هر دو گويند .